Fatura Mı Serbest Meslek Makbuzu Mu?

[Freelance çalışanların çoğu, uzman oldukları alanın piri olsa da sıra işin ticari yönünün nasıl kotarılacağına gelince, sudan çıkmış balığa dönüyor. Ne yapacaksınız, gider pusulası iş görür mü, serbest meslek makbuzu mu kesmeli? Yoksa fatura mı?

Piyasada birçok aktör birçok firmaya iş yapıyor. Bu işlerin karşılığında da verdikleri hizmetin bedelini alıyorlar. Vergi kanunlarımıza göre bu bedelleri tahsil edebilmek için bu hizmetler karşılığında resmi evrakların düzenlenmesi gerekir.

Gider Pusulası Bana Uygun Mu?

Düzenli olarak iş yapmıyorsanız ve yıllık geliriniz 21.000TL’yi geçmiyorsa sizin için en doğru çözüm müşterinin gider pusulası düzenleyerek size ödeme yapması. Gider pusulasında %2 ile %20 arasında stopaj hesaplanır ve hesaplanan stopaj sizin adınıza devlete yatırılır. Gider pusulası vergiden muaf kişi ya da esnaflardan ya da bazı durumlarda sanatçılardan alınan mal ya da hizmetler için düzenlenir (örneğin; yazılımcı, tasarımcı, editör, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi vb.) Ayrıca stopajınızı ödeyen şirketin size KDV ödemesine gerek kalmaz.

Yoksa Serbest Meslek Makbuzu Mu Kesmeliyim?

Eğer verdiğiniz hizmet süreklilik arz ediyorsa yani düzenli olarak iş yapmaya başladıysanız ve geliriniz yıllık (2016 itibari ile) 24.000TL’yi geçiyorsa Serbest Meslek Makbuzu kesmelisiniz. Serbest Meslek Makbuzu kesenler mevzuatta “Şahıs işletmesi” kategorisine tabidir. Şahıs İşletmeleri “Fatura” ya da “Serbest Meslek Makbuzu” keser. “Makbuz” kesenlerin “Serbest Meslek Erbabı” olması gerekir. Daha önceki yazımda bu resmi evraklardan bir tanesi olan Serbest Meslek Makbuzuna değinmiştim.

Serbest Meslek Makbuzu Kesmenin Gider Pusulasına Göre Avantajları

  • Kazancınızın miktarına ve sürekliliğine bağlı olarak yasal olarak şahıs işletmesi kurmanız gerekebilir
  • Kurumsal bir kimliğiniz olur
  • Yılsonunda vereceğiniz Gelir Vergisi Beyannamenizde işletme için yaptığınız masrafları gider olarak gösterebilir ve ödeyeceğiniz vergiden mahsup edebilirsiniz

Serbest Meslek Makbuzu Mu Fatura Mı?

Yaptığınız iş sermayeye değil mesaiye dayanıyorsa, kişisel bilgi veya beceri gerektiriyorsa ayrıca bu hizmeti bir işveren adına değil, direkt kendi hesabınıza yapıyorsanız; siz bir serbest meslek erbabısınız. Mevzuatta buna örnek olarak: “avukat, doktor, diş hekimi, veteriner hekim, mimar, mühendis, müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir, yeminli mali müşavir, danışman, ressam, yazar, bestekar, kimyager, noter, serbest öğretmen, artist, menajer, senarist, yönetmen, ebe, sünnetçi, arzuhalci, rehber ve sağlık memuru vb. kişiler” gösterilmiştir. Eğer yukarıda bahsedilen mesleklerden birine sahipseniz serbest meslek makbuzu bastırmanız gerekecek. Eğer farklı bir meslektenseniz vergi dairesine danışmanızda fayda var.

Fatura, mal ve hizmetin niteliğine göre KDV oranı değişse de temel olarak şu şekilde düzenlenir:

  • KDV hariç…100 TL (mal ya da hizmet bedeli)
  • KDV (%18)….18 TL
  • Toplam…….118 TL
  • Müşteriden 118 TL tahsilat yapılır ve 18,00.-TL KDV ay (ya da dönem) sonunda vergi dairesine ödenmek üzere özel bir hesapta tutulur.

Fatura Kesmenin Serbest Meslek Makbuzu Kesmeye Göre Avantaj ve Dezavantajları

  • Hem fatura hem de serbest meslek makbuzunda KDV vardır
  • Faturada stopaj olmaz, serbest meslek makbuzunda %20 stopaj vardır
  • Stopajı müşteri sizin adınıza devlete öder (muhtasar beyanname ile). Yıl sonunda geliriniz üzerinden hesaplanacak vergiden ödenen bu stopajı mahsup edebilirsiniz (muhtemelen verginiz çıkmayacak)

Faturada stopaj olmadığı için sizin adınıza ödenecek bir vergi olmayacak ve yılsonu hesaplanacak gelirinizden düşülecek bir tutar da olmayacak. Bu durumda şöyle bir soru gelebilir aklınıza, serbest meslek makbuzu bu kadar avantajlı iken neden fatura keselim? Bunun iki sebebi olabilir;

a- Vergi dairesi, yaptığınız işin serbest meslek kapsamında olduğuna ikna olmayabilir ve fatura kesmenizi isteyebilir

b- Fatura kesen işletmeler, %20 stopaj maliyetlerinin olmamasından dolayı fiyatlarını daha yüksek seviyede tutabilirler

 

Gider Pusulası Nedir? Ne Zaman Kullanılır?

[et_pb_section bb_built=”1″][et_pb_row][et_pb_column type=”4_4″][et_pb_text _builder_version=”3.0.92″ background_layout=”light”]

Vergi mükellefi olmayan kişilerden aldığınız ve ödemesini şirketiniz üzerinden gerçekleştirmek istediğiniz mal ya da hizmetlerin belgelendirilmesi ve muhasebe kayıtlarınıza geçirilmesi için gider pusulası düzenlemeniz gerekiyor. Peki gider pusulası hazırlarken nelere dikkat etmeniz gerekiyor?

Bu yazımızda gider pusulasının tanımını yapıyor, gider pusulası hazırlama adımları ve gider pusulasında vergi oranı hesaplama üzerine bilgi veriyoruz.

Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin vergiden muaf esnafa; yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia içinde tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Kanun maddesi bu şekilde ancak burada ne anlatılmak isteniyor?

Diyelim ki herhangi bir şekilde şirketi olmayan bir fotoğrafçıya şirketiniz için fotoğraf çekimi yaptırdınız. Fotoğrafçı şirketi olmadığı için size fatura, fiş vb belge veremiyor; ancak siz ona ödemeyi kendi şirketiniz üzerinden yapmak ve bunu yasal olarak muhasebe kayıtlarınıza almak istiyorsunuz. Bu takdirde gider pusulasına ihtiyacınız var. Fotoğrafçı adına düzenleyeceğiniz gider pusulası, fotoğrafçının size vermiş olduğu fatura hükmünde dikkate alınıyor.

Gider Pusulası Düzenlerken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

  1. Gider pusulalarında işin mahiyeti, cinsi, adedi, fiyatı, tutarı, toplamı, tevkif edilen vergi oranı ve net tutarı; işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadları (Tüzel kişilerde ünvanları) adresleri, varsa vergi dairesi ve hesap numarası, seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihine ilişkin bilgilere yer verilecektir.
  2. Gider pusulaları, mükellefler tarafından anlaşmalı matbaalara bastırılacak veya notere tasdik ettirilecektir.
  3. Gider pusulası en az iki örnek olarak düzenlenecektir. En az iki örnek düzenlenmeyen veya yukarıda belirtilen bilgileri eksik olan gider pusulaları hiç düzenlenmemiş sayılacaktır.
  4. Düzenlenen gider pusulalarının ilk örneği işi yapana veya malı satana verilecek, ikinci örneği ise düzenleyen tarafından saklanacaktır.
  5. Emtia/hizmeti satın alan şirketin, gider pusulasını işi yapana veya emtiayı satana imza ettirmesi gerekmektedir.

Gider Pusulasında Vergi Nasıl Hesaplanır?

Eğer şahısa verdiğiniz net tutar 100 TL ise ve vergi oranı %20 ise brüt tutara ulaşmak için 100 / (%100-%20) formülünü kullanırız. 100/0,8 = 125 TL. Vergi tutarı da Brüt Tutar-Net Tutar’dır. (125-25=25 TL)

Gider Pusulasında Hangi Vergi Oranını Kullanacağım?

Eğer gider pusulası keseceğiniz şahıs Esnaf Muaflığı’ndan yararlanıyor ise:

  1. Havlu, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve her nevi turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek ve benzeri emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden %2 ,
  2. Hurda mal alımları için %2,
  3. Diğer mal alımları için %5,
  4. Diğer hizmet alımları (“a”, “b” ve “c” alt bentleri hariç olmak üzere mal ve hizmet bedelinin ayrılamaması hali de bu kapsamdadır) için %10 oranında tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Eğer şahsın Esnaf Muaflığı’ndan yararlanılmıyor ise faydalandığımız işin arızi olup olmadığına da bakmak gerekiyor:

  1. İş devamlılık arzeden bir hizmet işi ise şahsı bordrolu olarak çalıştırmak ve ücret bordro hesabına göre artan oranlı vergiye tabi tutmak gerekir → Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61. maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104. maddelere göre,
  2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden;

(Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.)

    1. madde kapsamına giren serbest meslek işleri için yapılan ödemelerden % 17

Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat
eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.

[/et_pb_text][/et_pb_column][/et_pb_row][/et_pb_section]

Bir Personelin İşletmeye Olan Maliyetinin Hesaplanması

Birçok şirkette maaş giderleri, şirketin en büyük gider kalemlerinden birini oluşturmaktadır. Özellikle “NET” değer üzerinden hesaplanan maaş, vergi ve SGK kalemlerinin eklenmesi ile tahmin edilenden çok daha yüksek seviyelere çıkabilmektedir.

Bu yazımızda bir personelin maaşını hesaplarken dikkat etmeniz gereken vergi ve prim oranlarını adım adım inceleyebilir, Paraşüt ile maaş planınızı nasıl yöneteceğiniz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Brüt Maaşı kabaca aşağıdaki şekilde formüle edebiliriz:

Brüt Maaş = Net Maaş + (SGK İşçi Primi + İşsizlik Primi) + Gelir Vergisi + Damga Vergisi

Ancak işçinin işverene maliyeti brüt maaşla sınırlı kalmamaktadır ve aşağıdaki şekilde hesaplanır:

İşçinin İşverene Maliyeti = Brüt Maaş + SGK İşveren Payı

Bu hesaplamaları yapmanız için gerekli bilgileri ise aşağıdaki başlıklarda anlatmaya çalıştım.

Maaşlarda SGK ve İşsizlik Primleri

SGK ve işsizlik primleri için uygulanan oranlar aşağıdaki gibidir. Bu oranlar yine brüt maaş için aşağıda belirttiğim taban ve tavan tutarları arasına uygulanır. Örneğin, tavan rakamı olan 15.221,40 TL geçilse bile SGK primleri 15.221,40 TL üzerinden hesaplanır. Taban tutar olan 2.029,50 TL asgari maaş tutarıdır.

Primler İşveren Payı (%) İşçi Payı (%) Toplam (%)
SGK Primi 20,5 14 34,5
İşsizlik Primi 2 1 3
Toplam 22,5 15 37,5

SGK taban ve tutarlarına tekrar bakacak olursak:

SGK Taban ve Tavan Aylık(TL)
Taban (Ocak 2018- Aralık 2018) 2.029,50
Tavan (Ocak 2018- Aralık 2018) 15.221,40

Gelir Vergisi

Elemanlarınızın aldığı maaşlar gelir vergisine tabidir ve maaşlar üzerinden kesilen gelir vergisini işçi adına işletmenizin ödemesi gerekmektedir. Ödemeniz gereken vergi tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanır:

Vergilenecek Maaş Tutarı = Brüt Maaş – SGK İşçi Payı (SGK İşçi Primi + İşsizlik Primi)
*Vergi Tutarı = Vergilenecek Maaş Tutarı Gelir Vergisi Oranı (%)**

Gelir vergisi oranları ise aşağıdaki tablo baz alınarak belirlenir.

Vergilenecek Maaş Tutarı (2018 yılı ücret gelirleri için) GV Oranları
14.800 TL’ye kadar %15
34.000 TL’nin 14.800 TL’si için 2.220 TL, fazlası %20
120.000 TL’nin 34.000 TL’si için 6.060 TL, fazlası %27
120.000 TL’den fazlasının 120.000 TL’si için 29.280 TL, fazlası %35

Asgari Geçim İndirimi

Asgari Geçim İndirimi kısaca (AGİ), çalışanların asgari geçimini sağlayacak bölümünün gelirinden düşürülerek vergi dışı bırakılmasıdır. Yani kazanılan gelirin bir kısmının istisnaya tabi tutulmasıdır. AGİ tutarı çalışanın medeni durumuna, evliyse eşinin çalışıp çalışmadığına ve varsa çocuk sayısına göre değişir. AGİ tutarı, çalışanın durumuna göre 2018 yılında 152,21 TL ile 226,63 TL arasında değişir.

ÖRNEK HESAPLAMA

Eğer bir çalışanınıza net 2.500 TL maaş vermek isterseniz, 2018 yılı Ocak ayı için hesaplamanız aşağıdaki şekilde olacaktır. Net değer üzerinden yaptığınız anlaşmalarda kümülatif gelir vergisi dilimi aylar geçtikçe artacağı için brüt maaş tutarı ve dolayısı ile toplam işveren maliyeti artacaktır. 2018 Ocak ayında 4.284 TL olarak başladığınızrakam, 2018 Aralık ayında 4.973 TL olurken yıllık toplam maliyetiniz de 53.724 TL’ye kadar çıkacaktır.

Maaş Hesaplaması (Net 2.500 TL – 2018 Ocak)

Brüt Ücret 3.497 TL
SGK Primi İşçi Payı (%14) 490 TL
İşsizlik Sig. Fonu (%1) 35 TL
Gelir Vergisi (%15) 446 TL
Damga Vergisi (%0,759) 27 TL
Kesintiler Toplamı 997 TL
Net Ücret 2.500 TL
Asgari Geçim İndirimi 152 TL
Toplam Net Ücret 2.652 TL

Toplam İşveren Maliyeti (2018 Ocak)

Brüt Ücret 3.497 TL
SGK Primi İşveren Payı (%20,5) 717 TL
İşsizlik Sig. Fonu (%2) 70 TL
Toplam Maliyet 4.284 TL

%5 Puanlık İndirim

Son söz olarak, belli şartları yerine getirmeniz durumunda faydalanabileceğiniz ve işveren hissesine uygulanan 5 puanlık indirimden bahsetmek istiyorum. İndirimden faydalanmak için başvuruda bulunmaya gerek yok. Aşağıdaki koşulların sağlandığı aylar için muhasebeciniz aylık SGK bildiriminde bulunurken gerekli işlemleri yaparak bu indirimi almanızı sağlayabilir.

Bu indirimden faydalanmak için işverenlerin:

  • Çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermeleri,
  • Sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarı yasal süresinde ödemeleri,
  • Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması gerekmektedir.

%5 indirimi yukarıdaki örneğe uygularsak, SGK işveren payı (%20,5) yerine (%15,5) üzerinden 175 TL indirim ile 542,03 TL olarak hesaplanacak ve bu çalışandan yıllık tasarrufunuz 2.192,80 TL olacaktır..